Dagbehandeling oncologie: hechte zorgcultuur met kaders door teamleider

Nieuws

Dagbehandeling oncologie: een hechte zorgcultuur met duidelijke kaders door teamleider

leestijd 1 minuut

 

Het Zaans Medisch Centrum is al meer dan honderd jaar het vertrouwde ziekenhuis voor de Zaanstreek, waar passende medisch-specialistische basiszorg wordt geboden. Op de Dagbehandeling Oncologie (DONC) werkt een multidisciplinair team van 19 professionals. De kern wordt gevormd door acht oncologieverpleegkundigen (VPK), aangevuld met twee collega’s in opleiding tot oncologieverpleegkundige. De twee verpleegkundig specialisten (VS) hebben een formele andere rapportagelijn, maar zijn integraal onderdeel van het team en betrokken bij alle overleggen en voortgangsgesprekken. Door de afwezigheid van een teamleider groeide de dagbehandeling uit tot een sterk zelfstandig team. Er zijn uiteenlopende verwachtingen ontstaan en dit vroeg om een nieuwe balans.

Cultuur klaar voor verandering?

Op de dagbehandeling heerst een hechte, bijna familiale cultuur. Jarenlange samenwerking heeft sterke banden en vertrouwen gecreëerd binnen dit zelfstandige team. De gedeelde humor helpt om de emotionele druk van oncologische zorg en overlijden van patiënten dragelijk te houden. De uitdaging? Die humor inzetten als ventilatiekanaal, naast ruimte voor echte emotionele verwerking. 

Het team is kritisch wanneer zaken niet volgens afspraak verlopen. Er is een groeiend bewustzijn en een open houding om dit gedrag te verbeteren. De patiënt staat altijd centraal; kwaliteit van zorg is prioriteit nummer één.  

Het team neemt een waardevolle plaats in binnen de organisatie en verdient een duidelijke stem en zichtbare positie. Daarom zetten we in op meer zichtbaarheid en een heldere aansturing.

Zelfstandig team heeft uiteenlopende verwachtingen van teamleider

Door de afwezigheid van een teamleider in het verleden groeide de dagbehandeling uit tot een sterk zelfstandig team. Er zijn uiteenlopende verwachtingen ontstaan over de invulling van de rol van teamleider nu er één is aangesteld. Dit vroeg om een nieuwe balans. De teamleider ging met zwangerschapsverlof en het ZMC koos bewust voor een externe vervanger. Door iemand te kiezen die niet bij teamleden bekend is, werd gestart met een frisse blik die ruimte creëerde voor wederzijdse herijking – zonder oude bagage. 

De kernopdracht voor de interim teamleider Dagbehandeling Oncologie: het team voorbereiden op veranderingen. Dat vraagt om heldere, duidelijke communicatie en de zorg dat teamleden zich gehoord voelen. Rust en voorspelbaarheid maken omarmen van verandering mogelijk. 

Heldere structuur en duidelijke kaders

interim teamleider overlegt met teamledenDe situatie vraagt om een heldere structuur met duidelijke kaders. Het principe ‘afspraak is afspraak’ staat hierbij centraal, waarbij direct en respectvol aanspreken de focus heeft. Eerst twijfelde het team of de interim teamleider wel de juiste match zou zijn.  

Deze gereserveerdheid maakte snel plaats voor enthousiasme door zijn open communicatie, oprechte aandacht en zichtbaarheid op de werkvloer. Door actief dagdelen mee te lopen met verschillende disciplines, is de onderlinge verbinding versterkt en ontstond ook een diepgaand inzicht in de dagelijkse knelpunten. 

Deze betrokkenheid vormt de basis voor het succesvol doorvoeren van noodzakelijke veranderingen.  

Focus teamleider: draagvlak creëren

De focus lag op het creëren van draagvlak: door inzichtelijk te maken waar de huidige werkwijze spaak loopt en welke collectieve winst er te behalen valt, ontstond de intrinsieke motivatie voor aanpassing vanuit het team zelf.

Afhankelijk van de situatie werd gevarieerd in stijl: van het aanreiken van handvatten tot het innemen van een duidelijke stelling wanneer de kaders dat vereisten. Zo ontstaat een professioneler, toekomstbestendig team op de Dagbehandeling Oncologie: hechte cultuur behouden, maar met structuur, duidelijkheid en een stevige rol voor de teamleider. 

Werken aan jouw afdelingscultuur?

Tips over wat wèl werkt zijn dan behulpzaam.

Objectief de cultuur van je afdeling analyseren kan een uitdaging zijn. Een frisse blik is dan fijn. Luister goed naar wat nieuwe collega’s opvalt en bedenk wat dit zegt over het functioneren van het team.

En heb je een team wat al jaren samenwerkt? Dan kunnen wij als externe partij met je meekijken. Weten wat de mogelijkheden zijn?

Neem vrijblijvend contact op via onderstaand formulier.

Naam
Wilt u de KALCIO Healthcare update eens per maand per e-mail ontvangen?

NIEUWS

Hoe je jouw afdelingscultuur verandert?

Daar zijn verschillende opties voor.

Je kunt literatuur lezen, een podcast luisteren of een opleiding volgen: theoretische kennis opdoen. Om theorie en praktijk direct te koppelen is een training volgen effectiever gebleken;

  • korte doorlooptijd,
  • sparren met deelnemers en docent
  • direct een oplossing voor jouw situatie

Voor teamleiders en leidinggevenden in de zorg die de voordelen van evidence based leren benutten, bieden we diverse trainingen aan. Eén daarvan is ‘leidinggeven in de zorg’ (start 23 april 2026). Bij deze training gaan we o.a. in op cultuurverandering.

“De gevolgde trainingen communicatie en leidinggeven hebben mij waardevolle praktische inzichten opgeleverd, variërend van gesprekstechnieken tot non-verbale houding. Aspecten zoals de bewuste keuze tussen staan of zitten en de gewenste professionele uitstraling hebben bijgedragen aan een effectievere interactie met het team. Daarnaast heb ik deze inzichten vertaald naar een situationele manier van leidinggeven. Door de focus te leggen op faciliterend leiderschap, slaag ik erin het team te motiveren en in hun kracht te zetten. In plaats van oplossingen voor te schrijven, reik ik de nodige kaders en informatie aan, waardoor het team zelf met verbetervoorstellen komt en de regie over hun eigen werkprocessen nemen.” – Ons talent Christopher bij het ZMC.

Wil je leren hoe je de cultuur op jouw afdeling kan veranderen? Kijk dan hier voor de volledige inhoud van deze training: Training Leidinggeven in de Zorg

BIJBLIJVEN MET INNOVATIES EN LEIDERSCHAP?

LOGO NIEUWSBRIEF KALCIO Healthcare UPDATE

Wil jij één keer per maand automatisch nieuws over:

  • zorginnovaties en
  • leiderschap in de zorg

Schrijf je dan hieronder in voor onze nieuwsbrief “UPDATE”.

Wat is effectief communiceren? De complete gids voor leidinggevenden in de zorg

Nieuws

Wat is effectief communiceren? De complete gids voor leidinggevenden in de zorg

Leestijd: 2 minuten

 

Eén verkeerd begrepen boodschap maakt het verschil tussen een gemotiveerd team en een gefrustreerde afdeling (Sutcliffe & Weick, 2022). Als teamleider, coördinator of operationeel manager in de zorg weet je hoe cruciaal heldere communicatie is – niet alleen voor patiëntveiligheid, maar ook voor het welzijn van je team en de kwaliteit van zorg die je levert.

Effectief communiceren in de zorg gaat verder dan alleen informatie overdragen. Het draait om:
• het creëren van verbinding,
• het beïnvloeden van gedrag en
• het leiden van verandering.
Allemaal essentiële vaardigheden om het hoofd te bieden aan dagelijks complexe uitdagingen.

Quick Check: Hoe vaak gebeurt het dat je na een werkoverleg merkt dat niet iedereen hetzelfde heeft begrepen van de gemaakte afspraken? Als je dit herkent, ben je niet alleen – gelukkig zijn er concrete stappen om dit te verbeteren.

Wat betekent effectief communiceren?

Wat is het?
Effectief communiceren in de zorg is het proces waarbij boodschappen zo worden overgedragen dat ze leiden tot het gewenste begrip, gedrag en resultaat – zonder de relatie te beschadigen. Het gaat verder dan alleen informatie delen; het draait om het creëren van verbinding en het inspireren tot actie.

Voor een leidinggevende in de zorg betekent dit concreet: wanneer je een nieuwe procedure introduceert, begrijpt je team niet alleen wat er moet gebeuren, maar ook waarom. Ze voelen zich gehoord in hun bezwaren, betrokken bij de implementatie, en gemotiveerd om het nieuwe protocol te volgen.

Wat zijn de kenmerken?
Effectieve communicatie in de zorg heeft verschillende herkenbare kenmerken:

  • Contextbewustzijn: Een goede communicator past de boodschap aan de situatie aan. Een spoedmelding vereist andere communicatie dan een beleidsgesprek. De urgentie, het publiek en het doel bepalen de vorm.
  • Emotionele intelligentie: Het herkennen en adequaat reageren op emoties – zowel eigen emoties als die van anderen. Wanneer een iemand gefrustreerd reageert op feedback, herken dan deze emotie en ga hier eerst mee om voordat de inhoudelijke discussie wordt voortgezet.
  • Consistentie: Wat je zegt komt overeen met wat je doet. Je non-verbale communicatie ondersteunt je woorden. Medewerkers vertrouwen leidinggevenden die hun woorden waarmaken.
  • Aanpassingsvermogen: Effectieve communicatoren passen hun stijl aan hun gesprekspartner aan. Een analytisch ingestelde arts heeft andere informatie nodig dan een relationeel gerichte verzorgende.

Wat zijn de basisregels?
Er zijn een aantal basisregels voor effectieve communicatie in de zorg. Deze zijn gebaseerd op jarenlang onderzoek en praktijkervaring:

  • Helderheid boven complexiteit: Medische termen en procedures kunnen complex zijn, maar je communicatie erover hoeft dat niet te zijn. Gebruik eenvoudige, concrete taal en controleer begrip.
  • Timing is alles: Goed nieuws deel je snel, slecht nieuws deel je doordacht. Geef mensen tijd om informatie te verwerken, vooral bij ingrijpende veranderingen.
  • Non-verbale signalen tellen mee: Onderzoek van Zaccaro en Klimoski (2023) toont aan dat 55% van communicatie bestaat uit lichaamstaal, 38% uit toon en slechts 7% uit woorden. Jouw houding tijdens een gesprek zegt meer dan je woorden.

Zelfevaluatie: Hoe effectief communiceer jij?

Bekijk jezelf eerlijk bij deze vragen:
• Voelen medewerkers zich gehoord na gesprekken met jou?
• Worden afspraken die je maakt ook daadwerkelijk uitgevoerd?
• Kom je regelmatig in discussies die nergens toe leiden?
• Ervaar je weerstand wanneer je veranderingen doorvoert?

Bij de eerste 2 een “nee” of bij de laatste 2 een “ja”? Dan is er ruimte voor verbetering in je communicatie.

Wil je ontdekken of jij effectief communiceert?

Nieuwsgierig geworden en wil je ontdekken of jij effectief communiceert?

Download hier dan onze whitepaper. Test jouw communicatie en leer;

  • wat verstaan wordt onder communicatie vaardigheden
    • hoe je deze ontwikkelt,
    • met concrete voorbeelden,
    • oefeningen om ze te ontwikkelen,
  • welke 5 fundamentele pijlers belangrijk zijn
  • 6 gouden regels van effectieve communicatie
  • voorbeelden van effectieve gesprekstechnieken

Via deze link kom je bij het document.

Geen zin om het hele document te lezen? Volg dan onze training; direct theorie vertalen naar praktijk. Na de training heb je handvatten om direct in de praktijk toe te passen. Training Effectief Communiceren

NIEUWS

Praktijktip Feedback geven

Download onze feedback-checklist om te controleren of je feedback voldoet aan de SMART-criteria specifiek voor zorgomgevingen. Deze checklist helpt je voorbereiden op lastige gesprekken.

BIJBLIJVEN MET ZORGINNOVATIES EN LEIDERSCHAP?

LOGO NIEUWSBRIEF KALCIO Healthcare UPDATE

Wil jij één keer per maand automatisch nieuws over:

  • zorginnovaties en
  • leiderschap in de zorg

Schrijf je dan hieronder in voor onze nieuwsbrief “UPDATE”.

Leiderschap in de zorg: ontwikkelingsprogramma’s vragen om verbetering

Nieuws

Leiderschap in de zorg: ontwikkelingsprogramma’s vragen om verbetering

Leestijd: 3 minuten

In de zorgsector is effectief leiderschap crucialer dan ooit. Hoe zorg je ervoor dat leiderschapsontwikkeling écht werkt? Recent onderzoek van Leroy (2024) laat zien wat beter kan bij veel traditionele programma’s. We delen de belangrijkste bevindingen en bieden een praktische oplossing voor de zorgsector.

De uitdagende realiteit over leiderschapsontwikkeling

Er worden miljarden geïnvesteerd in leiderschapsontwikkeling; de resultaten blijven vaak achter bij de verwachtingen. Zo blijkt uit onderzoek dat:

  • Slechts 30% van de programma’s daadwerkelijk de capaciteiten van deelnemers verbetert,
  • Geen enkel programma kon aantonen dat het leidde tot veranderingen in carrièretrajecten of teamresultaten,
  • HR-executives kiezen programma’s vaak op basis van uiterlijk en charisma, in plaats van effectiviteit (Leroy, 2024).

Deze bevindingen weerspiegelen een fundamentele misvatting over de aard van effectief leiderschap. Echt leiderschap begint met innerlijke transformatie en zelfbewustzijn.

Waar zit de kansen voor deze programma’s?

Veel programma’s hanteren een one-size-fits-all benadering, terwijl effectief leiderschap sterk afhankelijk is van de specifieke context. In de zorgsector, waar complexe patiëntenzorg en multidisciplinaire samenwerking centraal staan, is maatwerk essentieel.

Programma’s missen vaak de juiste afstemming tussen visie, methode en impact. Een voorbeeld: een programma dat belooft “leiders met superieure emotionele intelligentie” te ontwikkelen, maar enkel theoretische kennis biedt zonder praktische toepassing.

Daarbij richten veel programma’s zich op het veranderen van attitudes, terwijl gedragsverandering vaak uitblijft. In de zorg, waar dagelijks handelen cruciaal is, is dit een punt die aandacht verdient.

Hoe kunnen we het verbeteren?

De bevindingen van Leroy leveren de volgende tips op;

  1. Contextuele benadering: Ontwikkel programma’s die specifiek zijn toegesneden op de uitdagingen in de zorgsector. Denk aan modules over patiëntgerichte zorg, efficiënt teammanagement in wisselende diensten, en ethische besluitvorming.
  1. Integratie van leren en praktijk: Zorg voor een cyclus van leren, toepassen en reflecteren. Bijvoorbeeld: na een module over conflicthantering, laat deelnemers deze vaardigheden direct toepassen in hun team en kom later samen om ervaringen te bespreken.
  1. Meet wat ertoe doet: Focus op concrete gedragsveranderingen en resultaten. Meet bijvoorbeeld hoe patiënttevredenheid of teamefficiëntie verandert na het volgen van een programma.
  1. Langdurige betrokkenheid: Vervang eenmalige trainingen door langdurige trajecten met coaching en follow-ups. Dit is essentieel in de constant veranderende zorgomgeving.
  1. Betrek leidinggevenden: Zorg dat direct leidinggevenden actief betrokken zijn bij het ontwikkelingsproces, niet alleen bij het goedkeuren van budgetten.

Reeds aanwezige effectieve leiderschapsprogramma’s in de zorg

We zien grotere zorgorganisaties hun eigen Management en Developmentprogramma’s ontwikkelen. Zo bieden zij hun leiders ook mogelijkheden om op verschillende afdelingen binnen de eigen organisatie ervaring op te doen. Daarmee bieden ze een programma specifiek ontworpen voor de behoeften binnen de organisatie.

Dergelijke programma’s kunnen verschillende voordelen bieden:

  • Maatwerk: Programma-inhoud sluit direct aan bij de uitdagingen in de zorgsector.
  • Bewezen effectiviteit: Integratie van leren en praktijk leidt tot meetbare gedragsveranderingen.
  • Duurzame ontwikkeling: Langdurige programma’s bevorderen blijvende gedragsverandering en groei.
  • Meetbaarheid: Gestructureerde evaluatiesystemen maken vooruitgang inzichtelijk voor deelnemers en organisaties.

Extra voordelen van externe Leiderschapsprogramma’s

logo van de Academy van KALCIO Healthcare

Wat externe Academies extra bieden, is een omgeving buiten de eigen organisatie en diens cultuur. Deelnemers komen uit verschillende soorten zorgorganisaties waardoor deelnemers een breder perspectief over de zorg ontwikkelen. Hiërarchie en werkdruk speelt op trainingsdagen geen rol; leren met en van elkaar staat centraal.

Het Management & Development traject van de KALCIO Academy is hier een voorbeeld van. Het is opgebouwd volgens de onderstaande kenmerken:

  • Contextgerichte aanpak: De modules zijn toegesneden op de unieke uitdagingen in de zorg.
  • Geïntegreerd leermodel: Implementatie van het 70-20-10 model, waarbij 70% werkplekleren, 20% sociale interactie, en 10% formele training wordt geïntegreerd.
  • Langdurige betrokkenheid: het tweejarige traject biedt continue ontwikkeling en ondersteuning.
  • Peer learning: Intervisie en coaching faciliteren leren, van zowel experts als collega’s.
  • Meetbare ontwikkeling: Portfoliosystemen maken groei en prestaties concreet inzichtelijk.

Met trainingen over projectmanagement, procesoptimalisatie, ICT in de zorg en de organisatie van Medische techniek wordt er ruimschoots voldaan aan de contextuele benadering. Het effectief managen van een team en ethische besluitvorming zijn topics die onder andere in dé training voor leidinggevenden in de zorg en in de training Financieel Management naar voren komen. Het integreren van alle kennis valt samen met jouw persoonlijke effectiviteit en of je effectief communiceert.

Effectieve leiders innoveren de zorg

In een sector waar innovatie en patiëntenzorg hand in hand gaan, levert een effectief leiderschapsprogramma veel waarde. De KALCIO Healthcare Academy biedt de tools, kennis en ervaring om uit te groeien tot een effectieve leider in de zorg. Meer weten over hoe de KALCIO Healthcare Academy leiderschapsontwikkeling naar een hoger niveau tilt? Klik hier om ons volledige programma te bekijken (ook te volgens als losse trainingen) of neem contact op voor een persoonlijk adviesgesprek. Investeer in jezelf, het team en de toekomst van de zorg door effectief leiderschap.

Referentie:
Leroy, H., (2024). Leadership Development Is Failing Us. Here’s How to Fix It. https://pure.eur.nl/ws/portalfiles/portal/137206061/Leadership_Development_Is_Failing_Us.pdf

NIEUWS

BIJBLIJVEN MET ZORGINNOVATIES EN LEIDERSCHAP?

LOGO NIEUWSBRIEF KALCIO Healthcare UPDATE

Wil jij één keer per maand automatisch nieuws over:

  • zorginnovaties en
  • leiderschap in de zorg

Schrijf je dan hieronder in voor onze nieuwsbrief “UPDATE”.